با مطالعه و کسب آگاهی از اقدامات مورد نیاز در زمان بحران، جان خود و اطرافیان را از خطرات در امان نگه دارید.
ثانیههای اول (۰ تا ۳۰ ثانیه)
- فوراً روی زمین بنشین یا دراز بکش.
- سر و گردن را با دستها، کیف، بالش یا هر وسیله محافظ بپوشان.
- در صورت امکان زیر میز محکم یا کنار دیوار داخلی پناه بگیر.
- از پنجرهها، شیشهها، آینهها و قفسههای بلند فاصله بگیر.
- دهان و بینی را با پارچه یا لباس بپوشان تا از استنشاق گرد و غبار جلوگیری شود.
- تا چند ثانیه در همان وضعیت بمان، زیرا ممکن است موج انفجار دوم یا ریزش شیشه رخ دهد.
دقیقه اول
- چند ثانیه صبر کن تا ریزش آوار یا شیشه متوقف شود.
- محیط اطراف را به سرعت بررسی کن: سقف، دیوارها، سیمهای برق، شیشه شکسته، نشت گاز یا دود.
- اعضای خانواده یا افراد حاضر را صدا بزن و وضعیت آنها را بررسی کن.
- در صورت وجود گرد و غبار زیاد، تا حد امکان از تنفس عمیق خودداری کن.
۱ تا ۳ دقیقه
- وضعیت جسمی افراد را بررسی کن.
- در صورت خونریزی شدید:
- با پارچه تمیز یا باند فشار مستقیم روی زخم وارد کن.
- در صورت امکان عضو آسیبدیده را بالاتر از سطح قلب نگه دار.
- در صورت بیهوشی، تنفس فرد را بررسی کن.
- اگر فردی زیر آوار سبک گیر کرده و خطر فوری وجود ندارد، با احتیاط کمک کن آزاد شود.
- از جابهجایی افراد با احتمال آسیب ستون فقرات یا شکستگی شدید خودداری کن، مگر در صورت خطر فوری.
۳ تا ۵ دقیقه
- اگر بوی گاز یا دود احساس میشود:
- در صورت ایمن بودن شرایط، شیر اصلی گاز را ببند.
- برق را از جعبه فیوز قطع کن.
- از روشن کردن کبریت، فندک یا هر وسیله ایجاد جرقه خودداری کن.
- کفش بپوش تا از آسیب ناشی از شیشههای شکسته جلوگیری شود.
- در صورت امکان یک چراغقوه یا تلفن همراه همراه داشته باش.
۵ تا ۱۰ دقیقه
- اگر ساختمان دچار ترکهای جدی، ریزش یا آسیب سازهای شده است:
- با آرامش از راهپلهها خارج شو.
- از استفاده از آسانسور خودداری کن.
- در صورت دسترسی سریع، کیف اضطراری، مدارک شناسایی، تلفن همراه و داروهای ضروری را بردار.
- به فضای باز برو و از ساختمانها، دیوارها و تیرهای برق فاصله بگیر.
پس از خروج از ساختمان
- از محل انفجار فاصله بگیر؛ امکان انفجار ثانویه یا ریزش ساختمان وجود دارد.
- به فضای باز و امن برو و از تجمع در کنار ساختمانها خودداری کن.
- در صورت امکان به افراد سالمند، کودکان و افراد آسیبپذیر کمک کن.
- با اورژانس یا نیروهای امدادی تماس بگیر و اطلاعات دقیق ارائه بده.
- از بازگشت به ساختمان آسیبدیده تا اعلام ایمنی توسط نیروهای تخصصی خودداری کن.
نکات مهم پیشگیرانه
- همیشه یک کیف اضطراری شامل چراغقوه، کفش، داروهای ضروری، آب و مدارک مهم در دسترس داشته باش.
- باتری تلفن همراه را برای تماسهای ضروری حفظ کن.
- از انتشار شایعات و اطلاعات تأییدنشده خودداری کن.
- اطلاعیهها و دستورالعملهای رسمی مراجع مدیریت بحران و امدادی را دنبال کن.
وقتی صدای انفجار، لرزش شیشهها یا ارتعاش زمین احساس میشود، هم کودکان و هم بزرگسالان دچار ترس و اضطراب میشوند. با این حال، شیوه بروز این ترس در کودکان با بزرگسالان متفاوت است. شناخت این تفاوتها میتواند به خانوادهها کمک کند تا در شرایط بحرانی بهتر از یکدیگر حمایت کنند.
◉ واکنشهای رایج در کودکان
کودکان به دلیل درک محدود از مفهوم خطر، بیشتر با احساس ناامنی واکنش نشان میدهند. برخی نشانههای رایج عبارتاند از:
◆ کابوسهای شبانه
◆ شبادراری
◆ چسبیدن به والدین یا بزرگترها
◆ گریه یا ترس ناگهانی
◆ تغییر خلق یا پرخاشگری
◆ بازی کردن یا تکرار صحنههای ترسناک در بازیها
◉ واکنشهای رایج در بزرگسالان
بزرگسالان معمولاً تلاش میکنند احساسات خود را کنترل کنند، اما فشار روانی میتواند به شکلهای زیر بروز کند:
◆ اضطراب و نگرانی مداوم
◆ بیخوابی یا اختلال خواب
◆ تحریکپذیری و عصبانیت
◆ گوشبهزنگی و احساس ناامنی
◆ مشکل در تمرکز
◆ مرور ذهنی صحنههای حادثه
◉ نکات کاربردی برای خانوادهها و اطرافیان
برای کاهش اضطراب کودکان و حتی بزرگسالان در شرایط بحرانی میتوان اقدامات ساده اما مؤثری انجام داد:
● با صدایی آرام صحبت کنید و جملات اطمینانبخش بگویید؛ مانند «الان در کنار هم هستیم» یا «مراقب هم هستیم».
● ترس کودک را کوچک یا بیاهمیت جلوه ندهید. پذیرش احساسات او بسیار مهم است.
● اجازه دهید کودک درباره احساساتش صحبت کند یا از طریق نقاشی و بازی آنها را بیان کند.
● بازیهای آرامبخش مانند نقاشی، پازل، لگو یا داستانگویی میتواند به کاهش استرس کمک کند.
● تا حد امکان برنامههای عادی زندگی مانند زمان خواب و غذا حفظ شود.
● از دیدن اخبار یا تصاویر ترسناک در حضور کودکان خودداری کنید.
● آرامش بزرگترها نقش مهمی در احساس امنیت کودکان دارد.
● در صورت تداوم یا شدت علائم، مراجعه به روانشناس یا روانپزشک کودک و نوجوان توصیه میشود.